Một trong những căn bệnh phổ biến và gây hoang mang bậc nhất cho người chơi chính là tình trạng cá bị đục mắt. Nếu không được phát hiện sớm và có hướng can thiệp đúng phác đồ, cá có thể bị mù lòa vĩnh viễn, thậm chí là suy kiệt và tử vong.

Tìm ra nguyên nhân và cách chữa trị qua bài viết dưới đây để bảo vệ sức khỏe và vẻ đẹp cho đàn cá Koi có giá trị của bạn.

1. Nguyên Nhân Gây Ra Bệnh Mắt Đục Ở Cá

1.1. Chất Lượng Nước Kém: Amoniac Và Nitrat Tăng Cao

Sở hữu hệ thống lọc làm việc kém hiệu quả, hoặc không thường xuyên hút cặn đáy, thay nước, các chất thải và lượng thức ăn thừa sẽ nhanh chóng phân hủy, từ đo đẩy nồng độ khí độc như Amoniac (NH3) và Nitrat (NO3) tăng vọt.

Nước độc sẽ nhanh chóng ăn mòn lớp màng nhầy bảo vệ bên ngoài, giác mạc bị đục sương, mắt sưng phù và dễ dàng châm ngòi cho các tổn thương viêm nhiễm nặng hơn.

1.2. Nhiễm Khuẩn, Ký Sinh Trùng Và Nấm Mốc

Tổn thương cơ học do các chủng loại ký sinh trùng (như sán lá mắt, trùng mỏ neo, rận nước) cắn phá gây rách vây, xước vảy sẽ tạo ra "vết thương hở". Từ đó, vi khuẩn và nấm cơ hội xâm nhập thẳng vào các mao mạch quanh mắt, vào hệ thần kinh, tạo ra hiện tượng kéo màng mủ trắng đục toàn bộ vùng mắt.

1.3. Chấn Thương Do Xung Đột Và Va Đập

Cá Koi đôi khi giật mình hoảng sợ hoặc rượt đuổi nhau dữ dội (nhất là trong kỳ sinh sản), khiến cá không kiểm soát đập mạnh vào thành bể gạch, cọ xát vào các vật sắc nhọn trang trí, ống xả... Lực tác động này gây chấn thương vật lý trực tiếp làm tổn thương nhãn cầu, trầy xước giác mạc cá. Vết trầy nếu không tự phục hồi sẽ nhanh chóng sưng viêm và bị màng đục che phủ.

1.4. Thiếu Hụt Dinh Dưỡng Trầm Trọng, Kéo Dài

Khẩu phần ăn nghèo nàn, thiếu vắng Vitamin A, Vitamin E và các khoáng chất thiết yếu (như Selen, Kẽm) liên tục trong thời gian dài sẽ làm rối loạn chuyển hóa, phá hủy cấu trúc đôi mắt, dẫn đến bệnh đục thủy tinh thể, suy giảm thị lực mãn tính ở cá.

1.5. Yếu Tố Đột Biến Di Truyền Học

Trong một số ít trường hợp, cá mới sinh ra (dị tật bẩm sinh) đã mang mã gen lỗi khiến cho đôi mắt vẩn đục. Đặc điểm nhận dạng là tình trạng đục sương này thường xuất hiện đồng đều ở cả 2 mắt với một mức độ hoàn toàn giống nhau ngay từ lúc nhỏ, và cá không hề có triệu chứng viêm loét hay lờ đờ nào khác. Nếu nguyên nhân từ gen di truyền, các loại dược lý y tế thông thường sẽ không thể chữa khỏi.

2. Dấu Hiệu Nhận Biết

Triệu chứng trực tiếp tại khu vực quang nhãn (Mắt):

• Xuất hiện lớp màng trắng đùng đục, đóng vẩy. Chúng có thể rất mỏng như một lớp sương mù, hoặc hình thành màng dày cộm che lấp toàn bộ hoặc một góc nhãn cầu.
• Viền mắt cá có dấu hiệu sưng tấy đỏ, cương máu. Nặng hơn, cấu trúc mắt lồi tròn hẳn ra ngoài so với viền hốc mắt (hiện tượng lồi rốn mắt).

Triệu chứng về thao tác bơi và hành vi:

• Mất phương hướng: Do suy giảm thị lực cấp tính, cá bơi vô định, thăng bằng kém, thường xuyên bơi nghiêng ngả, lùi lại, hoặc bơi xoay vòng lạ lùng.
• Va đập vô thức: Nếu cá liên tục cọ xát, đâm sầm vào thành hồ hoặc thiết bị vật lý sát thành, chứng tỏ chúng hoàn toàn không thể nhận diện được đường đi.
• Tách đàn: Bơi núp yếu ớt lờ đờ sát đáy bể, hoặc ngoi nổi lúp xúp sát lên bề mặt nước để đớp oxy yếu ớt.

Triệu chứng về thể trạng sinh lý:

• Giảm hẳn sự linh hoạt, hoàn toàn không dạn dĩ khi có người lại gần.
• Bỏ ăn, phớt lờ thức ăn nổi, hoặc có cố gắng đớp cám nhưng đớp trượt, cắn liên tục vào khoảng trống (do thị lực hỏng).
• Sụt cân thấy rõ, thân hình hóp lại, yếu ớt và dễ stress do hoảng loạn bóng tối.

3. Cách Chọn Và Từng Bước Sử Dụng Thuốc Chữa Bệnh

3.1. Lựa Chọn Thuốc Đúng

Do chất lượng Nước/Vi khuẩn/Nấm: Bắt buộc sử dụng dung dịch thuốc sát trùng nước, diệt khuẩn sinh học, thuốc diệt nấm (Fungicide).

Do tổn thương Chấn thương / Va đập hở miệng: Ưu tiên dòng kháng sinh hoạt phổ rộng tiêu viêm, thuốc sát trùng lành da dạng ngâm mộc mạc chuyên cho thuỷ thủy sản.

Do thiếu hụt vi chất: Trực tiếp tẩm trộn hỗn hợp Vitamin (Dung môi Vitamin A, E), khoáng chất vào thức ăn viên hàng ngày ép cá dùng.

3.2. Quy Trình 5 Bước "Vàng" Sử Dụng Thuốc Cách Ly An Toàn

Bước 1 - Lập Tank (Bể) Cách Ly: Hãy vớt cẩn thận chú cá bị bệnh và cách ly sang một Tank hoặc thau nhựa sạch. Bể này cần sục khí Oxy liên tục và bộ lọc công suất nhẹ.

Bước 2 - Loại Bỏ Độc Tính Tầng Đáy: Ở cả hồ chính lẫn Tank chữa bệnh, tiến hành thay trước 20-30% nước đáy nhằm pha loãng triệt để vi khuẩn, các khí độc hòa tan (NH3).

Bước 3 - Cấp Thuốc Chính Xác: Pha châm dung dịch thuốc theo ĐÚNG tỉ lệ milliliter/mét khối nước được nhà sản xuất in trên bao bì. Không nên nôn nóng bóp thuốc vượt liệu lượng vì sẽ làm cá mỏng mình, đuối sức và suy thận nang.

Bước 4 - Theo Dõi Liệu Trình (Nhịn ăn): Trong suốt 2 - 3 ngày đầu đánh thuốc, tuyệt đối cho cá nhịn ăn. Cứ sau khoảng 48h, quan sát bề mặt cấu tạo mắt. Nếu độ đục giảm dần, sắc độ tấy quanh mắt không lan rộng, bạn có thể tin tưởng tiến độ hồi phục.

Bước 5 - Thay Nước Hồi Sức: Kết thúc chặng điều trị tiêu viêm, rút bỏ khoảng 30% tới 50% lượng nước pha thuốc (ở Tank cách ly), chế bù nước mới tinh khiết kết hợp cấp vi sinh sống dạng bột/nước để phân hủy dư lượng kháng sinh, giúp cá quay lại nhịp bơi bình thường.

3.3. Các Loại Thuốc Trị Bệnh Đục Mắt Bạn Có Thể Tham Khảo

Trên thị trường có rất nhiều loại dược phẩm, căn cứ vào độ uy tín và sự phản hồi cực tốt từ những người nuôi thâm niên, bạn có thể tham khảo 3 sinh phẩm mạnh mẽ sau đây:

• Chai Số 5 Thuốc Cá Rồng
• Thuốc Toptop Chuyên Xử Lý Tận Gốc Ký Sinh Trùng
• Dung dịch Parakill - Phục Hồi Thể Lực Suy